Nguồn gốc: Hà thủ ô vốn có tên là Giao đằng, về sau ông Hà Thủ Ô uống thứ thuốc này sau đó mới đổi tên là Hà Thủ Ô (Giai thoại: Tên của một người ốm yếu không có con sau khi sử dụng Hà thủ ô đã khỏe mạnh rồi lại sinh được 10 người con và thọ đến 160 tuổi)

TÊN KHOA HỌC

Polygonum multiflorum thuộc họ rau răm

KHU VỰC PHÂN BỐ

Ở nước ta Hà thủ ô đỏ phân bố chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc như: Sơn La, Hòa Bình, Điện Biên…. Ngoài ra ở bên Lào cũng rất nhiều, bà con ta thường sang cả bên lào để đào về sử dụng, vì bên lào người ta ít dùng nên còn rất nhiều.

BỘ PHẬN DÙNG

Củ chính là bộ phận được dùng làm thuốc của cây hà thủ ô

1. Đặc điểm thực vật

Thân: Hà thủ ô đỏ là một loại cây sống lâu năm. Cây dây leo có thân mềm mọc cuốn vào nhau. Thân màu tím đỏ hoặc xanh.

Lá: Hình trái tim, có chiều dài dao động từ 5 – 7 cm, một đầu lá rất nhọn, đầu kia có cuống dài nối liền với nhau

Hoa: Thường ra vào tháng 10, có màu trắng, mọc ở ngay đầu cành hoặc đâm ra từ các nách lá thành cụm, hình chùy. Mỗi cụm mang nhiều hoa nhỏ. Bông hoa có 5 cánh mỏng.

Quả: Cây cho ra quả khô, bên ngoài thấy rõ 3 cạnh, vỏ không thể tự mở.

Củ: Được tạo thành từ rễ phình to, có màu đỏ

2. Dược liệu 

Củ hà thủ ô đỏ có hình tròn, dài, kích thước to nhỏ không đều nhau. Bên ngoài vỏ có nhiều nếp nhăn tạo thành những chỗ lồi lõm, màu đỏ.

Cắt ngang củ xuất hiện một lớp bần mỏng ở phía trong, màu nâu sẫm. Chất bột, mềm, màu đỏ hồng. Có đường vân gỗ ở giữa củ. Đưa lên miệng nếm thấy dược liệu có vị chát.

THÀNH PHẦN HÓA HỌC

 Hà thủ ô đã được các nhà khoa học Nhật Bản nghiên cứu từ năm 1923 và tìm ra các chất sau đây trong củ hà thủ ô: 

  • Chất anthraglucozit  với tỷ lệ 1,7%
  • Ngoài ra trong củ còn có các chất dinh dưỡng, chất đạm 1.1%, tinh bột 45,2%, chất béo 3.1%, các chất tan trong nước 26.4%, chất vô cơ 4.5% và đặc biệt là hoạt chất lexitin.
  • Lexintin là một chất quý được sử dụng trong các trường hợp thiếu dinh dưỡng, thần kinh suy nhược.
  • Các anthraglucozit có trong hà thủ ô có tác dụng tăng cường sự bài tiết của dịch tràng, kích thích hoạt động của thành ruột giúp ích và có lợi cho đường tiêu hóa.

CÔNG DỤNG

  • Dùng làm thuốc bồi bổ cơ thể
  • điều trị suy nhược thần kinh, kém ăn, kém ngủ
  • Dùng làm thuốc bổ máu
  • điều trị bệnh tóc bạc sớm, tóc rụng nhiều
  • Tăng tuổi thọ