Đặc điểm cây Lá Khôi
Mô tả
Cây Khôi (Folium Ardisiae) là loại thực vật nhỏ, cao khoảng 1,5 – 2m. Thân cây có màu xanh, mọc thẳng đứng. Bên trong thân rỗng xốp, thân không phân nhánh hoặc phân nhánh rất ít. Đây là loại cây ưa bóng, thường mọc trong bóng râm, dưới tán các cây khác hoặc trong rừng rậm.
Lá Khôi mọc so le, tập trung nhiều về phía ngọn. Lá khá lớn, rộng 6 – 10cm, dài 25 – 40cm. Mép lá nguyên. Mặt trên lá có gân nổi rõ. Phiến lá có màu xanh lục/tía.
Cây Khôi có 2 loại: Khôi trắng và Khôi tía (hay Khôi nhung). Cả 2 đều có tác dụng trong điều trị bệnh viêm loét dạ dày. Lá Khôi tía mặt trên màu xanh, mặt dưới màu tím có lông nhỏ mịn. Lá Khôi trắng cả 2 mặt đều màu xanh và không có lông mịn.
Hoa mọc thành chùm, kích thước nhỏ, chùm hoa dài khoảng 10 – 15cm. Quả của cây Khôi là loại quả mọng, khi chín có màu đỏ. Mùa hoa vào tháng 5 – 7 và quả mọc vào tháng 7 – 9.
Phân bố
Cây mọc hoang nhiều tại rừng rậm miền thượng du các tỉnh: Lào Cai, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Đà Nẵng…
Bộ phận dùng, thu hái, chế biến, bảo quản
Bộ phận dùng
Người ta dùng lá Khôi làm thuốc.
Thu hái
Người ta thu hái lá Khôi vào khoảng tháng 8 – tháng 9, khi đã ra quả. Khi thu hoạch sẽ chọn những lá to, khỏe, không bị sâu úa.
Chế biến
Sau khi thu hái, đem lá Khôi rửa sạch, phơi nắng cho mềm rồi ủ trong râm. Cũng có thể sao lên để dùng.
Bảo quản
Khi lá đã khô, bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát.
Thành phần hóa học
Thành phần chính trong lá Khôi là Tanin và Glycosid.
Tác dụng dược lý
Theo y học cổ truyền, lá Khôi có tác dụng trong điều trị bệnh đau dạ dày, kiểm soát các triệu chứng khó chịu do bệnh gây ra như ợ hơi, ợ chua, nóng rát thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, chướng bụng…
Theo y học hiện đại, những nghiên cứu cho thấy chính Tanin và Glycosid có tác dụng chống viêm, làm lành các vết loét trong dạ dày, đồng thời hạn chế tình trạng tăng tiết acid trong dạ dày. Do đó, chúng giúp cải thiện tình trạng bệnh.
Nước ép lá Khôi còn giúp tiêu diệt vi khuẩn HP gây phá hủy niêm mạc dạ dày.
Các kết quả nghiên cứu lâm sàng cho thấy, có khoảng 80% bệnh nhân sử dụng nước uống lá Khôi có thể kiểm soát được những triệu chứng ợ hơi, buồn nôn, chướng bụng, tức ngực… do bệnh dạ dày gây ra. Sau khi áp dụng trong khoảng 1 tháng, bệnh nhân sẽ giảm nhanh các biểu hiện của bệnh dạ dày và hạn chế được tình trạng trào ngược acid lên thực quản.
Một số nghiên cứu trên thỏ, chuột bạch và khỉ cho thấy: Lá Khôi làm giảm độ acid của dịch dạ dày khỉ, làm giảm nhu động ruột cô lập của thỏ, làm yếu sự co bóp của tim, có tác dụng giảm hoạt động tự nhiên của chuột thí nghiệm.
Công dụng của vị thuốc
Công dụng chính mà người ta hay sử dụng nhất trên lá Khôi là làm giảm các triệu chứng trong bệnh viêm loét dạ dày.
Ngoài ra, lá Khôi còn một số công dụng khác:
- Kháng khuẩn mạnh và chống dị ứng.
- Viêm họng.
- Nổi mề đay, mẩn ngứa, ghẻ lở.
- Thấp khớp.