1 Giới thiệu về cây Biển Súc
Biển Súc, còn có tên gọi khác là cây càng tôm, cây xương cá và rau đắng, có tên khoa học của là Polygonum aviculare L., thuộc họ Rau răm Polygonaceae.
1.1 Đặc điểm thực vật
Biển Súc (Rau đắng) là gì? Đây là một loại cây thân thảo hàng năm, phát triển mạnh mẽ và phân bố rộng rãi chủ yếu ở các cánh đồng hoặc ven đường.
Thân cỏ ba lá mọc thẳng đứng và trải dài trên mặt đất. Thân mảnh (đường kính 0,5–2 mm), phân nhánh, có đốt, hình trụ và có vân dọc. Chiều dài trung bình của thân cây là 30 cm. Lá nhỏ, hẹp, hình mũi mác, không cuống và nhẵn. Đặc điểm của cây là lá kèm giống như bẹ (ochrea) có dạng màng rách màu bạc và nâu ở gốc.
Hoa mọc thành cụm ở nách lá, rất nhỏ, có 5 đốt bao hoa màu trắng xanh, đầu mút thường có màu đỏ, thường ra hoa từ tháng 6 đến tháng 9. Quả (2–4 mm) hình trứng màu nâu đến đen, quả hạch hình tam giác, thường có dấu chấm hoặc vân, bên trong chứa một hạt.
1.2 Thu hái và chế biến
Bộ phận dùng: Toàn cây.
Thu hái vào lúc ra hoa, có thể dùng tươi hoặc phơi hay sấy khô.
1.3 Đặc điểm phân bố
Biển Súc phân bố ở vùng nhiệt đới hoặc cận nhiệt, bao gồm các nước như Trung Quốc, Lào, Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia… Ở Việt Nam, Biển Súc được tìm thấy ở các vùng đồng bằng, trung du và vùng núi thấp.
2 Tác dụng – Công dụng của Biển Súc
2.1 Tác dụng dược lý
Tác dụng chống viêm, chống oxy hóa và kháng khuẩn đáng kể của chiết xuất Biển Súc (nước, acetone, Ethanol và chloroform) và các thành phần phân lập (panicudine, flavonol glucuronide, avicularin) đã được chứng minh trong các mô hình thử nghiệm in vitro, ex vivo và trong cơ thể sống.
Các chiết xuất nước của Polygonum aviculare L. cũng như các phân đoạn và các chất riêng lẻ được phân lập trong một số nghiên cứu đã cho thấy hoạt tính kém hơn so với chiết xuất chloroform nhưng hoạt tính cao hơn so với chiết xuất ethanol và aceton. Trong một số nghiên cứu, người ta đã chỉ ra rằng hàm lượng phenolics và flavonoid cao có trong lá và thân chịu trách nhiệm cho hầu hết các tác dụng dược lý quan trọng của loài thực vật này.
Biển Súc được sử dụng trong các trường hợp như:
- Chống viêm: Điều trị triệu chứng viêm nhẹ ở miệng hoặc cổ họng;
- Kháng khuẩn: Điều trị triệu chứng cảm lạnh thông thường;
- Lợi tiểu: Tăng lượng nước tiểu để rửa sạch đường tiết niệu.
Các tác dụng khác đã được nghiên cứu chứng minh bao gồm tác dụng chống béo phì, kháng nấm, giãn mạch, giãn phế quản, chống xơ vữa động mạch và chống ung thư.
Rau Đắng có hại không? Hiện các nghiên cứu về độc tính của Biển Súc vẫn còn khá hạn chế, tuy nhiên được biết là không có độc tính, nên khá an toàn khi sử dụng.
2.2 Công dụng theo y học cổ truyền
Biển Súc có tính bình, vị đắng nhẹ, quy vào kinh bàng quang, có tác dụng lợi tiểu, chống viêm, tiêu sưng, giải độc, sát trùng.
Trong đông y, Rau đắng trị bệnh tiểu giắt, tiểu buốt, viêm bàng quang, sỏi thận, nóng trong, giải độc gan, trị viêm ngứa âm đạo…